عوامل سقوط محمدرضا پهلوي
نوشته: علي دشتي (Ali Dashti)
به كوشش: مهدي ماحوزي
ناشر: زوار
سال نشر: 1389 (چاپ دوم)
قيمت: 5500 تومان
تعداد صفحات: 216 صفحه
شابك: 964-401-205-4
در پيشگفتار كتاب آمده:
"آنچه در اين نوشته ميخوانيد، مجموعه يادداشتها و تقريرات شادروان علي دشتي است كه از اواسط سال 1358 تا 26 ديماه 1360 به درخواست نويسنده اين سطور فراهم آمده و براي ضبط در تاريخ و آگاهي نسل حال و آينده كشور بويژه جوانان انتشار مييابد.
... پس از وقوع انقلاب دشتي دو بار و هر بار حدود يك ماه به زندان افتاد و پس از رهايي از زندان با همه عوارض جسمي، خواهش مرا در تحرير و تقرير حوادث و خاطرات دوران پهلوي دوم هر چند پراكنده و باجمال پذيرفت، مشروط بر آن كه مادامالحيات اين اثر انتشار نيابد.
... پس از درگذشت دشتي مجموعه نوشتهها و تقريرات ايشان، زير عنوان "عوامل سقوط محمدرضا پهلوي" تصحيح و تنقيح و سپس بدين شكل تنظيم و تدوين گرديد و براي رعايت امانت حتي نكاتي چند كه ذكر آنها چندان با موضوع مورد بحث ارتباطي ندارد، آورده شد.
از مرور بر اين نوشته يك حقيقت تلخ آشكار ميشود و آن اينكه ما نميخواهيم آزاد باشيم و آزاد زندگي كنيم. به عبارت ديگر به عبوديت و به اصطلاح فرانسويها "اسكلاواژ" خو گرفتهايم.
عزت و آبرو را به پاي ديكتاتور ريختن و پيشاني فروافتاده بنده داشتن، جزء تاريخ ما و طبيعت ثانوي ما شده است. از هركسي كه رايحه فضيلت و آزادمنشي از خوي و رفتار او به مشام برسد، بيزاريم. صراحت لهجه، راستي و مناعت را ميپسنديم. با تمام وجود از قدرتمندي هر چند بيدادگر باشد، حمايت ميكنيم و روز حادثه با تمام قوا عليه او برانگيخته ميشويم. مشاعر و ادراكات منطقي ما در آن حمايت و خصومت معزول است و به عبارت ديگر اغراض، يعني همان دوستيها و دشمنيهاي ما ريشه عقلاني و منطقي ندارد.
... روزي كه رضاشاه زمام امور كشور را به دست گرفت، جز يك افسر قزاق و يك مامور مصمم بيش نبود. اگر جامعه ايران و تعزيهگردانان اين كشور كه از بطن همان جامعه برخاسته بودند، با كمال رشادت و مناعت در برابر خودخواهيها و جاهطلبيهاي او ايستادگي ميكردند، هيچيك از حوادثي كه در دوران سلطنت او و فرزند جبون و بيارادهاش رخ داد، بوقوع نميپيوست و ايران امروز همچون يكي از كشورهاي آزاد و مرفه جهان در عرصه تزاحم حيات ميدرخشيد ..."