شرایط یک گزارشگر کارآمد

اشاره: گزارشگری برای وب فصلی از کتاب جمیز گلن استووال، استاد روزنامه‌نگاری دانشگاه آلاباماست که مقتضیات روزنامه‌نگاری در فضای وب را تشریح و تفاوت‌ گزارشگری در وب را با رویه‌های پیشین روزنامه‌نگاری مورد بررسی قرار داده است. در بخش نخست این مقاله پس از اشاره به برخی تمایزات کلی گزارشگری در وب با رویه‌های گذشته، چگونگی استفاده از قالب‌های متعدد خبری در وب مورد بحث قرار گرفت. در بخش دوم مقاله شرایط رشد یک گزارشگر توانا و کارآمد تشریح شده است، با هم می‌خوانیم.

***

گزارشگران باید با  ویژگی‌ها وتوانایی های شخصی که به آنها اجازه موفقیت در این حرفه را می دهد، به دنیای روزنامه‌نگاری قدم بگذارند  و سپس مجموعه ای از مهارت ‌های حرفه ای را کسب کنند  که به آنها برای انجام کارشان و فعالیت  در یک محیط رقابتی پر تلاطم کمک می کند. در ادامه برخی از مهمترین ویژگی‌های فردی و حرفه‌ای دنیای روزنامه‌نگاری مورد  بررسی قرار می‌ گیرد.

ویژگی های فردی

تمام افراد می‌توانند گزارشگر شوند. بنابر این ذکر  مشخصه یا ویژگی‌هایی  برای گزارشگران  سخت است. با این‌حال چند خصیصه شخصی وجود دارد که بسیاری از گزارشگران در آن سهیم هستند و به نظر می‌رسد برای موفقیت در این حرفه داشتن این ویژگی هالازم است: 1-کنجکاوی: یک گزارشگر خوب مشتاق است از چند و چون وقایع و اخبار سر در بیاورد و جستجوی اخبار حس کنجکاوی او را ارضا می کند. این خصیصه ای است که یک گزارشگر - اگر کارش را بر اساس آن آغاز نکرده باشد- باید در خود بپروراند. بهترین گزارشگران از شامه خبری تیزی برخوردارند. آنها می‌توانند ببینند یا حس کنند چه چیزی می‌تواند یک مطلب خوب باشد و تشخیص می‌دهند که یک منبع اطلاعاتی کمی غیر معمول است یا  امور  در مسیر مورد نظر پیش نمی رود.

2- ویژگی دیگر جسارت است. یک گزارشگر خوب باید جسور و بی باک باشد، حتی در حالتی که مجبور است در برابر جمعی به ایستدو یا در موقعیتی قرار گیرد که فرد را عصبانی می‌کند.  گزارشگر ان گاهی اوقات مجبورند سوالات گستاخانه بپرسند و یا به جایی بروند که مایل نیستند.

3- سرسختی کمک می‌کند تا یک گزارشگر کارآمد  شود. گزارشگر حتی اگر از سوی مراکز و منابع  اطلاعاتی پذیرفته هم نشود، اطلاعات مورد نیاز ش را همواره  دنبال می‌کند. برای این کارممکن است گزارشگرمجبور شود  اطلاعات مورد نیازخودرا در مراکز  دیگر ی جستجو کند، یا از ابزار متفاوتی  برای بدست آوردن اطلاعات استفاده کند. او همیشه به دنبال گسترش منابع است تا اطلاعاتش کامل شده و مورد تایید قرار گیرد.

4- گزارشگر باید حافظه ای قوی داشته باشد تا محل  نگهداری اطلاعات و اشخاص ارائه دهنده  را  به خاطر بسپارد. گزارشگر خوب قادر است  مطالب متفاوت را به هم مربوط سازد و روابط بین اخبار ووقایع مختلف را کشف کند.

5- گزارشگر باید توانایی گوش دادن خود را توسعه دهد. بخش عمده ای اززندگی حرفه ای یک گزارشگر صرف انجام مصاحبه با مردم می‌شود. کسی که مجذوب و شیفته صدای خودش است، نمی تواند گزارشگر خوبی باشد. تام کلنسی[1]  نویسنده شکار اکتبر سرخ  درباره ارزش یک مصاحبه خوب برای گزارشگرمی‌گوید:

هر شخصی را که ملاقات می‌کنید و هر کاری که انجام می‌دهید، فرصتی برای یادگیری فراهم می‌کند. این  مسئله برای تمام افراد اهمیت دارد، اما برای یک  نویسنده  مهم تر است چون به عنوان  نویسنده می‌توانید از تمام ابزار استفاده کنید......من تا وقتی شکار سرخ در مرحله  ویرایش نهایی بود هرگز سرنشین یک زیر دریایی هسته ای نبودم اما از طرف دیگر با افراد زیادی که در این کار بودند، صحبت کردم.

6- گزارشگران باید متقاعد کننده باشند. آنها قدرت احضار منابع را ندارند. مردم مجبور نیستند  با آنها صحبت کنند یا به ایشان اطلاعات بدهند. به همین دلیل گزارشگران مجبورند مردم را متقاعد کنند که  وقت خود را در راه کمک به آنها صرف کنند.

7- توجه و دقت به جزئیات یکی دیگر از ویژگی‌های شخصی یک گزارشگر خوب است. در فرایندجمع آوری اطلاعات  گزارشگرباید مطمئن شود که تمام جزئیات را فهمیده است، با منابع قانونی تماس گرفته و  تفاسیر منطقی اطلاعات را مد نظر قرار دهد. گزارشگر می‌داند که مصاحبه شکل دیگر گفت‌وگوی تصادفی نیست. او باید بعد از جمع آوری اطلاعات دقیق مطمئن شود که موارد  بدست آمده درست و قابل استناد است.

8- سرانجام تمایل به سخت کار کردن یکی دیگر از ویژگی‌های غیر قابل انکار برای هر گزارشگر موفق است. گزارشگری مشکل، خسته کننده و اغلب ناامید کننده است. بدست آوردن اطلاعات کیفی دشوار و گاهی اوقات خطر آفرین است. افرادی که از یک مطلب به سادگی می‌گذرند، نمی توانند گزارشگران خوبی باشند.

قابلیت های حرفه‌ای

هیچ مهارتی در روزنامه نگاری و یا در رسانه ها به طور کلی ارزشمندتر از توانایی نگارش نیست. روزنامه نگاران باید قواعد دستور زبان  را بدانند و آن را رعایت کنند. آنها هم چنین باید قواعد نگارش، بخصوص قواعد و سبک های خبر نویسی را بشناسند و به آن پایبند باشند. به همین دلیل تمام روزنامه نگاران به طور مستمر به  نوشته های خود دقت می‌کنند و در فکر بهبود آن هستند.

گزارشگران همچنین باید قادر به جمع آوری اطلاعات  و ارزیابی کیفی و خلاقانه آن  باشند. ارزیابی اطلاعات و منابع آن  گام مهمی است تا گزارشگر بتواند کارش را درست انجام دهد.

این روزها درباره تفکر انتقادی زیاد گفته می‌شود. روزنامه نگاری و به خصوص گزارشگری یکی از کاربردهای عملی این مفهوم است. گزارشگران باید اطلاعات را در قالب یک بافت سازماندهی کنند تا به راحتی قابل درک باشد. این یک فرآیند دقیق است که به نسبت  تجربه‌های روشنفکرانه معمول بهتر فهمیده می‌شود. یقینا تمام گزارشگران  با هوش  نیستند. اما گزارشگران برتر مهارتهای تفکر انتقادی را در خود پرورش داده و در کار روزانه مورد استفاده قرار می‌دهند.

ویژگی حرفه ای دیگر صداقت  است که شاید به نظر یک ویژگی شخصی بیاید. اما در قلمرو حرفه ای تا حدودی  مفهوم آن متفاوت است. گزارشگر باید  به اطلاعات صادقانه نگاه کند و  فرضیه ها یا پیشداوری هایی را که در تحلیل  اطلاعات بکار می‌رود، را کنار گذاشته و مورد بررسی قرار دهد.

شخصیت روزنامه‌نگار باید تا حدی دیر باور و شکاک باشد. او باید درباره  آنچه می‌شنود، می‌خواند و یا می‌بیند، سوال کند و  با اطلاعات غلط دیگران به اشتباه نیافتد. در عین حال نباید به هر چیزی که گفته می‌شود بد گمان  باشد. باید همیشه راغب باشد از منابع مختلف برای تصحیح اشکالات سئوال کند و موارد مغایر  را کنترل نماید.

در نهایت بیشتر گزارشگران در  فضای  رقابتی و سخت روزنامه نگارانه دوام می‌آورند، چون به منافع عمومی می اندیشند. اکثر آنها اعتقاد دارند تنهابه دلایل مالی و یا  علایق شخصی در حرفه روزنامه‌نگاری نیستند، بلکه باور دارند ارائه اطلاعات دقیق و مفید به مردم و استفاده از آن  به عملکرد درست جامعه کمک می‌کند.

منبع:همشهری/ ترجمه: ناهید مهریزی

روزي كه او خود اشكهاي مرا پاك خواهد كرد

 

نوشته: كنزابورو اوئه (Kenzaburō Ōe)
ترجمه: جلال بايرام
ناشر: نيلوفر
سال نشر: 1389 (چاپ دوم)
قيمت: 4500 تومان
تعداد صفحات: 204 صفحه
شابك: 978-964-448-497-1


در پشت جلد كتاب آمده:
" "روزي كه او اشكهاي مرا پاك خواهد كرد"، بيش از هر نوشته ديگري از اوئه از جوهر انديشه و هنر اين نويسنده سرشار است. قدرت اعجاب‌انگيز اثر حاصل انفجار عظيمي از نيروست كه بين دو قطب كين‌خواهي و اشتياق، يعني هسته مركزي ديدگاه متضاد نويسنده، در حركت است. كنزابورا اوئه كاونده‌اي است كه مستقيم به سوي درد در عمق دنياي خصوصي خود نقب مي‌زند. براي نويسنده‌اي كه قابليتش از او كمتر باشد، چنين عرصه‌اي فوق‌العاده تنگ است. اما اوئه اين قدرت را دارد كه عواطف خواننده را نسب به درد خود برانگيزد. زندگي، چنان كه ما آن را درك مي‌كنيم، ممكن است به اندازه‌اي كه او تجسم مي‌بخشد دلسردكننده نباشد. اما طغيان خشم، اختلالات زندگي و سرانجام ديوانگي و جنوني كه پيوسته مدنظر نويسنده است، در واقع مشكلاني است مربوط به همه ما و اين مشكلات و مصائب هيچ‌گاه آنقدر از ما فاصله نمي‌گيرند كه در شناختنش سردر گم شويم."

روز رسانه های اجتماعی

مسال هم مانند سال گذشته، روز ۳۰ جون برابر نهم تیرماه «روز رسانه‌های اجتماعی» نام گرفته است و علاقه‌مندانی در شهرها و نقاط مختلف دنیا در تدارک برنامه‌های مناسبی به همین مناسبت هستند.

 

 شمار کاربران شبکه‌های اجتماعی، وبلاگ‌ها، ویکی‌ها و سایر انواع رسانه‌های اجتماعی این‌روزها به صدها میلیون می‌رسد. رسانه‌های اجتماعی در اغلب نقاط دنیا اکنون به پدیده‌ای فراگیر تبدیل شده‌اند. در بسیاری کشورها که ضریب نفوذ اینترنت بالایی دارند بخش قابل توجهی از جمعیت، عضو این رسانه‌ها هستند و در سایر کشورها نیز به شکل غیرمستقیم بر جامعه تاثیر می‌گذارند. به‌دنبال عمومی شدن رسانه‌های اجتماعی، اکنون روزی با عنوان این رسانه‌ها نام‌گذاری شده است.

سال ۲۰۱۰ برای اولین بار روزی به‌عنوان «روز رسانه‌های اجتماعی» مشخص شد و به‌همین مناسبت گردهمایی‌هایی در نقاط مختلف دنیا برگزار شد. این روز از طرف وب‌سایت «مشِبِل» (mashable.com) مشخص شده است که مرجعی شناخته شده و تخصصی در حوزه رسانه‌های اجتماعی است. علاقه‌مندان به رسانه‌های اجتماعی از طریق این وب‌سایت، برنامه‌ها و گردهمایی‌هایی را برای «روز رسانه‌های اجتماعی» سازماندهی می‌کنند. امسال هم مانند سال گذشته، روز ۳۰ جون برابر نهم تیرماه «روز رسانه‌های اجتماعی» نام گرفته است و علاقه‌مندانی در شهرها و نقاط مختلف دنیا در تدارک برنامه‌های مناسبی به همین مناسبت هستند. بیش از صدها برنامه در شهرهای مختلف برای این روز درنظر گرفته شده که هماهنگی و برگزاری آن‌ها همانند فضای مشارکتی رسانه‌های اجتماعی با کاربران خواهد بود.

رسانه‌های اجتماعی، رسانه‏هایی عمومی

در آستانه‏ی روز جهانی رسانه‏های اجتماعی، به‏چند نمونه از آمارهای مربوط به وضعیت کنونی این رسانه‏ها اشاره می‏شود که پراکندگی کاربران‏شان را نشان می‏دهد. این آمارها برگرفته از اطلاع‏نگارهای جدیدی هستند که به‏تازگی وب‏سایت «اَد ایج» منتشر کرده است.

کاربران رسانه‌های اجتماعی در اغلب کشورهای دنیا پراکنده هستند، هرچند که سهم کشورهای اصطلاحا توسعه یافته از این مقدار بیشتر است. همان‌طور که «شکل ۱» نشان می‌دهد، دو شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک و لینکدین به‌عنوان بزرگ‌ترین رسانه‏های اجتماعی عمومی و تخصصی دنیا، کاربرانی از کشورهای مختلف دارند. هرچند که در هر دو تعداد کاربران کشور ایالات متحده در رده اول قرار دارد، اما در ۱۰ جایگاه اول، کشورهایی از نقاط مختلف جغرافیایی اعم از اروپا، آسیا، امریکای لاتین و استرالیا حضور دارند. این در حالی است که در برخی کشورها شبکه‌های اجتماعی ملی از اقبال بیشتری برخوردارند و آمار بازدیدکنندگان بالا به وب‌سایت‌های محلی تعلق دارد.

از نظر توزیع کاربران در بین سنین مختلف و جنسیت‌ها نیز به‌عنوان نمونه بخشی از آمار مربوط به بزرگ‌ترین میکروبلاگ دنیا یعنی توییتر مرور می‌شود. همان‌طور که «شکل ۲» نشان می‌دهد، توییتر همچون سایر رسانه‌های اجتماعی کاربرانی در همه سنین دارد، هرچند که جوانان اصلی‌ترین استفاده‌کنندگان و بازدیدکنندگان از آن را تشکیل می‌دهند. در خصوص جنسیت کاربران نیز در اغلب رسانه‌های اجتماعی درصد استفاده‌کنندگان زن و مرد نزدیک به‌هم هستند. در برخی از آنها استفاده مردان از زنان بیشتر است و در برخی دیگر زنان از مردان جلو افتاده‌اند که توییتر یکی از این نمونه‌ها محسوب می‌شود.

مرور این‌‌گونه آمارها و همچنین آمارهایی که رابطه نژاد، سطح درآمد، سطح تحصیلات و سایر ویژگی‌های شخصی با استفاده کاربران از رسانه‌های اجتماعی را سنجیده نشان می‌دهد که رسانه‌های اجتماعی به رسانه‌هایی فراگیر و تا حدی عمومی تبدیل شده‌اند. با عمومی‌شدن استفاده از اینترنت و توسعه گونه‌های مختلف رسانه‌های اجتماعی، حالا شهروندانی با ویژگی‌های متفاوت کاربران این رسانه‌ها هستند و استفاده از آنها تنها در انحصار نخبگان و متخصصان نیست. البته نباید فراموش کرد که هنوز دسترسی به این رسانه‌ها برای اغلب شهروندان کشورهای توسعه نیافته و برای شهروندان فقیر کشورهای توسعه یافته امکان‌پذیر نیست. در دومین سالی که روز «رسانه‌های اجتماعی» گرامی داشته می‌شود می‌توان امیدوار بود که در آینده درصد بیشتری از مردمان جهان امکان دسترسی و استفاده از این رسانه‌ها را داشته باشند

منبع:محمد مهدی مولایی -ماهنامه دنیای کامپیوتر و ارتباطات، شماره ۱۰۳

 

روزنامه نگاری تحقیقی

***

روزنامه‌نگاری تحقیقی، سخت ترین نوع روزنامه‌نگاری است که عده ای آن را نوعی مبارزه، پلیس مخفی و حتی سگ نگهبان می‌دانندکه مدام باید به دنبال خرابکارن، تبهکاران، متهمان، گناهکاران، مفسدان و خطاکاران باشد، اما آیا واقعا تعریف روزنامه‌نگاری تحقیقی این است. با وجود این‌که دراین نظرات فوق بخشی از تعریف گزارش تحقیقی نهفته است اما متاسفانه بیشتر روزنامه‌نگاران جهان سوم، دغدغه این نوع روزنامه‌نگاری را ندارند و فقط به دنبال پوشش رویدادهایی چون افتتاحیه ها، جلسات و سمینارها هستند. به نظر می‌رسد روزنامه‌نگاری تحقیقی نوعی روزنامه‌نگاری عمقی است که درجهان سوم، ویژگی‌های زیر را دارد:

• 1- زمانی باید تحقیق روزنامه‌نگاری انجام داد که موضوع مورد نظر در جریان و در حال وقوع بوده و پیامدی داشته باشد و یا اصلاحی صورت گرفته باشد، در صورتی که اغلب تحقیق های روزنامه‌نگاری، مرور وبررسی کارهای انجام شده است.
• 2- زمان زیاد برای انجام تحقیق، فضای زیاد برای چاپ، نیاز به وقت زیاد برای نوشتن و بیشتر اوقات نیاز به بودجه زیاد جهت به انجام رساندن تحقیق از ویژگی‌های این نوع روزنامه‌نگاری است.
• 3- تحقیق های این نوع روزنامه‌نگاری، جذاب هستند که گاهی نیز به چاپ های مجدد نیاز دارند.
• 4- این نوع روزنامه‌نگاری به چاپ عکس، طرح، جدول، نقشه و کاریکاتور اهمیت زیادی می‌دهد.
• 5- معمولا بیشتر روزنامه‌نگاران با تجربه و توانمند به این نوع روزنامه‌نگاری می‌پردازند.
• 6- قبل از چاپ مطالب، باید نظرات مدیر مسئول، صاحب امتیاز، سردبیریا ادارات واشخاص مورد اشاره در مطلب مد نظر قرار گیرد، زیرا در بیشتر اوقات به دلیل پایین بودن آستانه نقد، مشکلاتی برای نویسنده پیش خواهد آمد.
• 7- قبل از پرداختن به این نوع روزنامه‌نگاری، باید روزنامه‌نگار از دست اندرکاران سوالاتی با این مضمون بپرسد که ؛ هدف از تهیه مطلب چیست؟ موضوع اصلی و حقیقی کدام است؟ حقیقتی که می‌خواهیم درباره آن بنویسیم چیست؟ و آنچه را که می‌خواهیم کشف کنیم چیست؟
• 8- برای نوشتن تحقیق روزنامه‌نگاری اگر می‌خواهیم پول کمتری خرج کنیم باید برنامه‌ای دقیق برای گردآوری اطلاعات ونوشتن داشته باشید.
• 9- باید روزنامه‌نگاران را از خطرات این نوع روزنامه‌نگاری چون مشخص نبودن خطوط قرمز در مورد برخی از مسائل، حساس بودن ونزاع برانگیز بودن آگاه کرد.
• 10- باید روزنامه‌نگار، سوال‌هایی که وی را در رسیدن به کشف حقیقت یاری می‌دهد، به طور خیلی دقیق مشخص کند.
• 11- باید روزنامه‌نگار بررسی کند که اطلاعات لازم را ازچه طریقی می‌توان کسب کرد؛ مصاحبه، مشاهده از نزدیک، مطالعه کتابخانه‌ای و. . .
• 12- باید روزنامه‌نگار از لحاظ توانایی انجام تحقیق به تنهایی، تعداد افراد مورد نیاز برای کار، میزان هزینه و. . . بررسی‌های لازم را انجام دهد.
• 13- روزنامه‌نگار باید پیگیر سوژه هایی باشد که درتوانایی وی ورسانه اش است.
• 14- باید روزنامه‌نگار به سوژه هایی بپردازد که ارتباط تنگانگ با مردم دارند و مردم با آن دست و پنجه نرم می‌کنند مانند؛
• - سوژه: حضور بیگانگان در کشور
• - نوع پرسش ها و دیدگاهها برای شروع کار: چرا بیگانه در کشور ما حضور دارد؟ سران مملکت چه نفعی از حضور بیگانه می‌برند؟ آیا حضور بیگانه باعث پیشرفت امور است؟ آیا حضور بیگانه، تهدیدی برای استقلال کشور است؟ آیا بیگانه به قوانین ما احترام می‌گذارد و یا از آنها پیروی می‌کند؟ آیا قانونی در خصوص حضور بیگانه درکشورها وجود دارد؟
• - سوژه: حضور شرکت های پیمانکار خارجی درکشور
• - نوع پرسش‌ها و دیدگاه‌ها برای شروع کار: بررسی اسناد مالی و آیا آنها اسناد مالی خود را منتشر می‌کنند و شفافیت مالی دارند؟ آیا شرکت‌های خارجی که طرح های معدن و راه‌سازی را در پیمان دارند به دلیل نبود قوانین زیست محیطی در کشور و عدم پیگیری از سوی سازمانها، به تخریب منابع طبیعی و محیط زیست نمی پردازند؟ آیا شرکت‌ها از این‌که تعدادی زیاد از مردم را به کار می‌گیرند از آنها سوء استفاده نمی‌کنند؟
• - چند سوژه دیگر:
• - آلودگی زیست محیطی و نحوه حفاظت از محیط زیست به دلیل ازدیاد جمعیت، مهاجرت بی‌رویه، تعجیل در ایجاد شهرک‌های صنعتی و صنعتی سازی.
• - پنهان کردن باقی مانده شیمیایی و آثار جنگ.
• - ازدست دادن فرهنگ ملی به دلیل عدم آگاهی و در نتیجه عدم تلاش برای حفظ آن.
• - علت عقب ماندگی اقتصادی.
• - تخریب منابع طبیعی.
• - مشکلات زنان.
• - اختصاص بودجه‌های زیاد برای بخش نظامی و عدم توجه به دیگر بخش‌ها چون آموزش و پرورش.

منبع:همشهری