سومین فرش خاکی ،جزیره هرمز

 

سنت و مدرنيته1

 

 

 

از هر تصوير به اندازه هر ديد و تفكري مي توان تاويلي ارائه داد دو ديد گاه متفاوت به اين عكس را در پايين آورده ام. خوشحال ميشوم اگرنظرتان را در مورد نگاهي كه  مي پسنديد بگوييد.

 نگاه اول

 هويت زنانه همواره با آرايش و آراستگي عجين بوده است.اين آراستن بواسطه وسايل زينتي و زيورآلات مختلف در دورانها تغيير يافته است. اما آنچه اهميت دارد اشتراك آرايش زنان در جامعه سنتي و مدرن است.هريك ازآنها به نوعي اين جريان رااز زاويه ي جامعه خود دنبال مي كنند.

مد بعنوان زير مجموعه اي از آراستگي يكي از دستاوردهاي مدرنيته است.كه در مقابل پوشش سنتي قد برافراشته است.

در عكس انواع مدلهاي لباس را در رنگهاي شاد مي بينيم كه بيانگر صنعتي شدن است و درمقابل، رنگ مشكي چادر كه عمده پوشش اين زن را شامل مي شود.

زن سنتي در مقابله با اين تهاجم مدرن نگاه خود را به سمت پايين معطوف داشته تا از وسوسه رنگها و مدلها به دور باشد،به همين دليل پيچيدن او در چادر مي تواند پرهيز از ارتباط با جهان بيرون تلقي گردد،كه نشان دهنده تاكيد زن براي جدا كردن خود از اين هويت جديدي است كه مدرنيته به ارمغان آورده است.

اگر كمي دقت كنيم دستي كه از زير چادر بيرون آمده با سرانگشتان حنايي نشانه زينت سنتي زن است كه با تركيب روسري آبي براق با نقشهاي ريز روشن و قرمزي تند رنگ برقه به جامعه مدرن نشان مي دهد كه تمامي اين رنگها از دل رنگهاي اصلي (قرمز،آبي،زرد) بيرون آمده اند.يعني كه مدرنيته زاييده سنت است!

 و به همين دليل خود را نسبت به مدلها و رنگهاي گوناگون بي خيال و بي توجه نشان مي دهد.

  

نگاه دوم

      هويت زنانه همواره با آرايش و آراستگي عجين بوده است.اين آراستن بواسطه وسايل زينتي و زيورآلات مختلف در دورانها تغيير يافته است. اما آنچه اهميت دارد اشتراك آرايش زنان در جامعه سنتي و مدرن است.هريك ازآنها به نوعي اين جريان رااز زاويه ي جامعه خود دنبال مي كنند.

مد بعنوان زير مجموعه اي از آراستگي يكي از دستاوردهاي مدرنيته است.كه در مقابل پوشش سنتي قد برافراشته است.

در عكس انواع مدلهاي لباس را در رنگهاي شاد مي بينيم كه بيانگر صنعتي شدن است و درمقابل، رنگ مشكي چادر كه عمده پوشش اين زن را شامل مي شود.

زن سنتي در مقابله با اين تهاجم مدرن نگاه خود را به سمت پايين معطوف داشته تا از وسوسه رنگها و مدلها به دور باشد،به همين دليل پيچيدن او در چادر مي تواند پرهيز از ارتباط با جهان بيرون تلقي گردد،كه نشان دهنده تاكيد زن براي جدا كردن خود از اين هويت جديدي است كه مدرنيته به ارمغان آورده است.

اگر كمي دقت كنيم دستي كه از زير چادر بيرون آمده با سرانگشتان حنايي نشانه زينت سنتي زن است كه با تركيب روسري آبي براق با نقشهاي ريز روشن و قرمزي تند رنگ برقه تاثير انكار ناپذير مدرنيته را در يكدستي و سادگي سنت نشان مي دهد. اين همنشيني رنگهاي سرد و گرم نشان از تضاد دروني اين زن سنتي دارد كه هرچند مي خواهد خود را نسبت به اين تغييرات ، در واقع به مدلها و رنگهاي گوناگون بي خيال و بي توجه نشان دهد اما آنها از قبل تاثير خود را در ناخودآگاه زنانه ي او نهاده است.

سنت و مدرنيته

 

 

درنگاه اول عكس به ما حسي نوستالژيك به همراه يادآوري گذشته اي نه چندان دور و اندكي فقر را نشان ميدهد.گذشته اي كه به لحاظ فيزيكي وجود ندارد و با وجود آپارتمان ها و صنايع جديد ديگر از سنگ و ساروج و خشت و گل خبري نيست و فقط نامي دراذهان از گذشته كه بعنوان ميراث گذشتگان از آن نگهداري مي شود باقي مانده است.

گذشته اي كه آنقدر به حال خود رهايش كرده ايم كه در حال از بين رفتن است!

 اما با اندكي تامل بيشتر مي بينيم كه برداشتهاي متفاوت ديگري نيز از اين عكس مي توان داشت.

خطوط عمودي ميله هاي پنجره،ثبات و استحكام آنرا ميرساند.هرچند ديوار ترك خورده با خطوط عمودي و افقي در سست شدن و ناپايداري به آن كمك مي رساند، اما اين پنجره با چارچوبهاي چوبي و ميله هاي فلزي زنگ زده به خوبي مقاومت سنت در برابر مدرنيته وصنعتي شدن را نشان مي دهد.

رنگ فضاي كلي عكس خاكستري است،اين يك دستي بدون توناليته هاي سياه و سفيد با بافت و ماهيت يكنواخت و ساده سنت همخواني دارد.

در اين تصوير معيارهاي سنت به مثابه رنگ و خطوط عمودي به خوبي نشان داده شده است و هرچند كه در حال از بين رفتن است اما همچنان به مقاومت خود ادامه مي دهد.

دريچه سنت كه راه تعامل وتقابل با دنياي پيرامون را مسدود كرده است.واز هرگونه ايجاد ارتباط با جهان جديد مي پرهيزد،در حال نابود شدن است هرچند محيط پيرامون آن و ديوارهاي كه آنرا نگه داشته اند درحال از هم گسستن هستند و نياز به تغييرات را حتي به قيمت از بين رفتن، پذيرفته اند اما در ساختار اصلي كه همانا چارچوبها را تشكيل مي دهد همچنان مقاوم ومحكم باقي مانده است.

نحوه قرارگرفتن پنجره درعكس به گونه اي است كه احاطه شدن توسط ديوار بعنوان محيط پيرامون و دربرگيري آنرا نشان مي دهد،بعبارتي محيط پيرامون جامعه سنتي در حال تغيير كردن است هرچند هسته مركزي(پنجره ها)بدون هيچ گونه پوسيدگي در چارچوبها همچنان مستحكم هستند.

  نگاه بيننده از سمت بالاشروع وبه سمت راست امتداد مي يابد تا به پنجره مسدود مي رسد.

 هرچه از پنجره دورتر مي شويم ترك ها بيشتر شده و در بالاي تصوير و سمت راست بيشترين ترك ها را شاهد هستيم.

 

 

 

                                                                                                            

                                                                                                  

عکاسی از آسمان شب

 اندکی اگر از شهرمان دور شویم، از این چراغ‌های رنگارنگ که امروز ستاره‌های شهرمان شده‌اند، از دود و هیاهوی هرروزه و از این زرق و برق جا گرفته در دل شب‌های شهر، آسمان دیگر همان رنگ را ندارد. آنجا تنها تو می‌مانی و سقفی به وسعت افق‌های نگاهت و هزاران ستاره. می‌دانی  این گنبد کبود سرشار از رمز و راز و کهکشان و سیاره و ستاره است؛ هرکدام با نامی و نشانی. اما نام و نشان‌شان چه اهمیتی دارد زمانی که آن‌چنان محو زیبایی و شگفتی آن شده‌ای که نام و نشان خودت را هم فراموش کرده‌ای؟

این‌بار هم این هنر عکاسی است که به کمکم می‌آید که بتوانیم آن لحظات ناب را به تصویر بکشیم و برای روزها و سال‌ها آن‌ همه زیبایی یکه را ثبت و ضبط کنیم.

در این مالتی مدیا بابک امین‌تفرشی درباره عکاسی از آسمان شب سخن گفته است. امین‌تفرشی، مدرس نجوم، عکاس آسمان‌شب، مدیر و موسس پروژه‌ بین‌المللی جهان در شب یا «توآن»، و کارشناس نجوم در برنامه‌های رادیو- تلویزیونی بسیاری  بوده است و از سال 1375 درباره نجوم و فضا می‌نویسد. به پاس فعالیت‌ها و تصاویری که سبب افزایش علاقه عمومی به آسمان شب و اخترشناسی شده است، او از سوی بنیاد لنارت نیلسون جایزه عکاسی علمی سال 2009 جهان را دریافت کرد.

 توآن  برنامه‌ای از سوی انجمن منجمان بدون مرز است که با تهیه و ارائه تصاویر هنرمندانه از آسمان شب بر فراز آثار تاریخی و طبیعی در جهان (از جمله ایران) به معرفی زیبایی‌ و ارزش آسمان شب و نجوم می‌پردازد. گروهی متشکل از سی اخترشناس و عکاس در زمینه‌ عکاسی تلفیقی زمین و آسمان شب که در حدود بیست کشور جهان پراکنده‌اند در این پروژه مشغول به همکاری و فعالیت هستند.

ادامه متن

عکاسی رنگی یا سیاه و سفید؟

شما خواب‌های سیاه و سفید می‌بینید یا خواب‌های رنگی؟ چه کسی می‌تواند با صراحت بگوید که رویاهای رنگی قشنگ‌تر از رویاهای سیاه و سفیدند یا برعکس؟ چه کسی می‌تواند با دیدن عکس‌های سیاه و سفید قدیمی خانوادگی به گذشته‌های دور سفر نکند و لحظاتی را در دنیای بی‌رنگ آن عکس‌ها با خاطرات همان آدم‌های آشنا زندگی نکند؟  در گذر از آن سال‌ها، اکنون مدت‌هاست که دنیای رنگی تولد کودکانمان را تنها در قالبی رنگی بر دل آلبوم عکس‌ها ثبت می‌کنیم تا برای فردا روزشان خاطره‌ای از روزهای رنگارنگ کودکی بماند. به حق می‌توان اقرار کرد تمام  این رنگ‌ها و بی‌رنگی‌هاست که لحظات زندگی را بر دل تاریخ ثبت می‌کنند؛ هرکدام با ظرافت‌ها و قابلیت‌های خود راوی این قصه‌گویی به روایت تصویر است.

 سیاه، سفید، خاکستری، قرمز، آبی و... موضوع گفتاری از افشین شاهرودی، از عکاسان به‌نام و برجسته کشور و مدیر مسئول فصلنامه «عکاسی خلاق» است. از چشم هنرمند هرکدام از عکس‌های رنگی و سیاه و سفید جایگاه و کارآیی خاص خود را در هنر عکاسی دارد. 

***

در ادامه متن کامل دیدگاه‌های افشین شاهرودی، درباره عکاسی رنگی و سیاه و سفید از نظرتان می‌گذرد:

در مورد عکاسی رنگی وسیاه و سفید صحبت های مختلفی شده است و اکثرا هم به جنبه های تکنیکی کار توجه می‌کنند اما من بدم نمی آید اشاره ای بکنم به گفته معروفی از ادوارد وستون؛ او می گوید، خیلی ها تصور می کنند که عکاسی رنگی و سیاه و سفید جای هم را می توانند بگیرند، ولی عکاسی رنگی و سیاه و سفید دو مقوله متفاوت هستند، برای تامین دو هدف مختلف. با همین تعریف می‌توان متوجه شد که این دو مقوله به هیچ وجه قابل قیاس نیستند، نه رنگ می تواند جای عکاسی سیاه و سفید را بگیرد، نه تونالیته های سیاه و سفید می تواند جانشین رنگ شود.

خیلی وقت ها عکسی را به صورت رنگی می گیریم، آن را سیاه و سفید می کنیم، می بینیم که بهتر می شود، یا بالعکس آن‌را سیاه و سفید می کنیم، می بینیم عکس بدتر می شود و اصلا بی معنا می شود. رنگ عنصری است که باید بخشی جدا نشدنی از یک اثر باشد.

عکس رنگی عکسی است که شما نتوانید رنگ را از آن حذف کنید؛ یا عکس سیاه و سفید، عکسی است که اگر قرار باشد رنگ به آن اضافه شود، خراب شود. شما به کارهای انسل آدامز توجه داشته باشید. او زیباترین عکس های ممکن را از طبیعت گرفته و اوج و شکوه و اقتدار طبیعت را به بهترین شکل ممکن در مقابل چشم ما قرار می دهد، ولی همه این عکس ها سیاه و سفید هستند. آدامز وقتی در اواخر عمرش تعدادی عکس های رنگی از طبیعت گرفت، عکس های بدی بودند، چون تمام عمر با ذهن سیاه و سفید به طبیعت نگاه کرده بود. می توان گفت کارهای انسل آدامز تا به امروز زیباترین کارهایی است که از طبیعت گرفته شده است. تصور رنگی بودن این عکس ها، آن ها را کاملا نابود می کند. شما در این عکس ها، حس رنگ را در تمام تونالیته های خاکستری می بینید.

در این عکس، با آسمان سیاه، برف های سنگین روی کوه و صخره های پر ابهت، کدام آبی آسمانی می تواند شکوه این آسمان سیاه را القاء بکند؟ آن اقتدار، اوج، قدرت و صلابت طبیعت فقط در عکس های انسل آدامز با تونالیته های خاکستری است که خودش را نشان می دهد. خیلی جرات می خواهد که یک عکاس، عکس گل را با تونالیته های سیاه و سفید با این لطافت و زیبایی بتواند القاء کند. به نظر من، این عکس اگر رنگی بود، به کلی نابود می شد و به حد ساده ترین و معمولی ترین عکسی می رسید که هر فردی می توانست از یک گل بگیرد. ولی هنرمندی انسل آدامز در این است که این زیبایی و لطف و لطافت را در تونالیته های سیاه و سفید می بیند.

مجموعه ای است تحت عنوان خواستگاری ژاپنی. در ژاپن سنتی وجود دارد که دخترها و پسرهایی که به سن ازدواج می رسند، به استودیوی یک عکاس حرفه ای مراجعه می کنند، با آرایش ها، لباس ها، صحنه ها و دکورهای مختلف عکس می گیرند، این عکس ها را به صورت یک آلبوم درست می کنند و آلبوم را به فامیل می دهند. فامیل ها این آلبوم ها را به کسانی که پسر دارند، نشان می دهند و یا بالعکس، آلبوم پسرها را به دخترها نشان می دهند و به این طریق خواستگاری می کنند. این مراسم «اومیای» نام دارد. جذابیت رنگ در ماهیت چنین کاری می تواند نتیجه موفقیت آمیزی داشته باشد. چنین عکس هایی ماهیتا رنگی هستند. در اینجا جذابیت های لباس، دکوراسون و آرایش خیلی مهم است.

گاهی واقع گرایی صرف مد نظر ما است، در آن صورت شاید عکاسی رنگی به ما کمک کند، به خاطر این‌که رنگ بخشی از واقعیت است. موضوعی که رنگی عکاسی شود، واقعی تر به نظر می رسد. وقتی رنگ های مختلف به تونالیته های سیاه و سفید تبدیل می شوند، در حقیقت به نوعی واقعیت را تغییر داده ایم. در این‌جا برداشت های ذهنی عکاس مورد نظر است. در زمان جنگ دوم جهانی عکاسی سفید و سفید عمومیت بیشتری داشت و برای همین بیشتر استفاده می شد، یا در جنگ ویتنام، و حتی تا 20 یا 30 سال پیش، عکاسی رنگی این‌قدر عمومیت نداشت. به حادثه بم، آخرین فاجعه یا مصیبتی که در ایران داشتیم دقت کنید، عکس هایی که در آن‌جا داشتیم بیشتر رنگی بود. اگر بخواهیم به ماهیت موضوع هم نگاه بکنیم، مرگ و خون و درگیری، با رنگ بهتر می تواند منتقل شود.

عکاس هایی مثل وستون یا آدامز با دو رویکرد متفاوت به عکاسی از طبیعت پرداختند. آدامز، شکوه و اقتدار و صلابت و قدرت طبیعت را با فرم های سیاه و سفید و تونالیته های خاکستری نمایش داد و ادوارد وستون، لطافت و زیبایی و ظرافت هایی را که در طبیعت وجود دارد با عکاسی سیاه و سفید به نمایش کشید. البته شاید اگر الان این عکاس ها زنده بودند به گونه ای دیگر به طبیعت نگاه می کردند. در سطوح کاملا آماتوری، عکاسی رنگی رواج زیادی دارد ولی در سطوح حرفه ای است که پای انتخاب به وسط می آید؛ عکاس از میان رنگ و تونالیته های سیاه و سفید، به عنوان عاملی که می تواند در بیان تصویری عکس نقش داشته باشد، دست به انتخاب می زند

عکس خبری: اطلاع رسانی یا هنرنمایی؟

سه نیرو ـ ترکیب‌بندی، سبک و برش ـ سیمای عکس را تشکیل می‌دهد. ترکیب‌بندی، قرار دادن مجموعة عناصر در عکس است. عکاس از این نکته آگاه است که عناصر موجود در چارچوب عکس برای جلب نظر بیننده با یکدیگر هماوردی می‌کنند. وقتی چشم در سراسر عکس می‌گردد، مکان قرار گرفتن عناصر، موجب می‌شود که چشم یا بی‌درنگ به حرکت ادامه دهد یا برای بررسی مکث کند.

هنگامی که در تمامی عکس‌هایتان، ترکیب‌بندی ـ سیمای عکس شما ـ همساز و یکپارچه باشد، سبکی را مطرح کرده اید که عکس‌های شما را از عکس‌های عکاسان دیگر متفاوت و مشخص خواهد کرد.

برش و انتخاب کادر، به معنای قرار دادن یا حذف عناصر در عکس است و این کار ممکن است در هنگام عکاسی، یا پس از تهیة عکس انجام گیرد.

بسیاری از عکاسان حرفه‌ای و دبیران  عکس معتقدند که آموزش این سه دستور عمل ـ ترکیب‌بندی، سبک، برش ـ چندان ساده نیست. رسیدن به سبک شخصی نیز چالش‌برانگیز است.ادامه متن

آسیب‌شناسی عکس و عکاسی در مطبوعات ایران

در آسیب‌شناسی مطبوعات صرف‌نظر از مشکلاتی مانند مسائل محتوایی، توزیع، تیراژ و قیمت که مبتلابه قریب به اتفاق نشریات ماست. جایگاه عکس و عکاسی در مطبوعات  و نحوة برخورد دست‌اندرکاران با عکس، عکاسی و عکاسان مهمترین جایگاه را دارد. بی‌اغراق یکی از موانع رشد و اعتلای عکاسی‌ ما را باید در رویکرد نامناسب مطبوعات به آن جستجو کرد.ادامه متن