ارتباطات من و جامعه

آقای نراقی که از نوادگان ملا احمد نراقی، از روحانیون به نام دوران قاجار بود در سال ۱۳۰۵ در کاشان متولد و پس از یازده سال تحصیل در این شهر راهی تهران شد و آخرین سال تحصیلی خود را در دارالفنون به پایان رساند.

آقای نراقی سپس برای ادامه تحصیل به اروپا رفت و لیسانس جامعه شناسی خود را از دانشگاه ژنو و دکترای خود را از دانشگاه سوربن دریافت کرد.

این جامعه شناس ایرانی در دوران جنبش ملی شدن صنعت نفت به علت روابط خانوادگی، با آیت الله کاشانی نزدیک بود.

او در سال ۱۳۳۷ با کمک غلامحسین صدیقی، "موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی" را پایه گذاری کرد که زیر مجموعه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بود و به مدت دوازده سال مدیریت آن را به عهده داشت.

جمشید اسدی، اقتصاددان مقیم پاریس و از بستگان نزدیک آقای نراقی در این باره به بی‌بی‌سی فارسی گفت: "انگیزه آقای نراقی از به راه اندختن چنین موسسه ای مخالفت او با گسست جامعه مدنی از قدرت بود و معتقد بود به جای نابودی قدرت حاکم، باید آن را اصلاح کرد."

به گفته آقای اسدی، آقای نراقی اعتقادی به وارد شدن در دستگاه دولتی نداشت و با تاسیس این نهاد، نتایج تحقیقات آن را در اختیار دولت قرار می داد.

این موسسه علاوه بر انتشار کتاب های متعدد بخصوص در زمینه علوم اجتماعی، در تهیه و تدوین طرح جامع کلان شهرهایی همچون تهران و شیراز نقش داشت.

آقای نراقی کتاب های متعدی هم نوشته است که بحث برانگیزترین آن ها "آنچه خود داشت" بود که برخی آن را در کنار کتاب داریوش شایگان (آسیا در برابر غرب) همراه با موج غرب ستیزی و بازگشت به ریشه ها در دهه های چهل و پنجاه خورشیدی می دانند که احمد فردید، جلال آل احمد و علی شریعتی از سردمداران آن بودند.

اما به گفته آقای اسدی "بنیان فکری آقای نراقی با اندیشه های غرب ستیز فردید، آل احمد و شریعتی تفاوتی فاحش داشت."

آقای اسدی بر نگاه ایجابی نراقی تاکید می کند که "پیشرفت و توسعه یک کشور بدون توجه به ویژگیهای فرهنگی آن موفق نیست."

به گفته آقای اسدی، نراقی اعتقاد داشت: "جامعه شناس می داند که پیشرفت فقط یک مشت آمار و ارقام نیست و برای توسعه پایدار و موفق باید به حساسیت های جامعه در موضوعاتی هم چون فرهنگ و مذهب هم توجه کرد."

از اوین تا یونسکو

احسان نراقی به علت روابط خانوادگی اش با فرح پهلوی، به دربار سلطنتی راه داشت و در روزهای آخر حکومت پهلوی دیدارهای متعددی با محمدرضا شاه داشت و برای اصلاح امور و جلوگیری از وقوع انقلاب به او پیشنهاداتی داد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی آقای نراقی چند بار بازداشت و حدود دو سال در زندان اوین بود. بعد از بیرون آمدن از زندان و مهاجرت به فرانسه او در کتاب "از کاخ شاه تا زندان اوین" خاطرات خود از این دوران را نوشت.

ابوالحسن بنی صدر، نخستین رئیس جمهور ایران که همچون حسن حبیبی، حبیب الله پیمان و پرویز ورجاوند با موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی همکاری کرده است، درباره احسان نراقی به بی‌بی‌سی فارسی گفت: "آقای نراقی علاوه بر فعالیت های دانشگاهی، فعالیت های سیاسی هم داشت که می توان گفت به معنای کسی بود که به علت ارتباطاتی که داشت در حد توان خود سعی می کرد مشکلات پیش آمده برای دیگران را رفع کند."

به گفته آقای بنی صدر "از دید من آقای نراقی یکی از شخصیت های ایرانی بود که بیشتر از هر کسی قربانی ترور شخصیتی و اخلاقی شد. هر گروه و شخصی که با او مشکل داشت به راحتی او را متهم به همکاری با حکومت در زمان پهلوی و جمهوری اسلامی می کرد."

آقای نراقی که پس از آزادی از زندان، ایران را ترک کرد در دهه نود میلادی مشاور فدریکو مایور، مدیر کل وقت یونسکو بود.

او دوبار جایزه لژیون دونور فرانسه را از روسای جمهور فرانسه دریافت کرد.

این جامعه شناس ایرانی سال های آخر عمر خود را به تناوب در تهران و پاریس می گذراند و سرانجام پس از یک دوران بیماری و نقاهت طولانی در تهران درگذشت.

منبع:‌‌‌‌بی بی سی

ارتباطات من و جامعه

رسانه فرهنگی اجتماعی سیاسی

شکسپیر معاصرما

احسان نراقی درگذشت

نوشته‌های پیشین

آرشیو موضوعی

پیوندها